Orgel-organisten

Op dit moment beschikken wij over 4 organisten:


- Hidde Visser, telefoonnr 491786
- Jannes Lopers, telefoonnr 491936
- Margreet van /Dorsten-Lopers, telefoonnr 850271


- Arjan Kroes


 


Historie orgel - organisten


1832: De Gereformeerde kerk werd gesticht op 26 februari.
1834: De kerk (nu afgebroken) werd gebouwd op "Het ronde kampje".Er is een voorzanger (A.Westerhof), dus nog geen orgel
1857: Voorzanger A. Westerhof wordt opgevolgd door A.de Boer.


20-08-1877: Dominee G.A.Walle is door iemand van elders in kennis gesteld van een gunstige gelegenheid om een orgel te kopen.


18-09-1877: De aankoop van een orgel wordt voor onbepaalde tijd uitgesteld.


25-09-1894: De Jongelingsvereniging die jaarlijks een feest viert en niet van "hoormuziek" gebruik mag maken, omdat dat dit opzwepend is - vooral als er iets anders dan psalmen wordt gespeeld -, mag dit jaar een orgel als muziekinstrument gebruiken. (waarschijnlijk is dit een harmonium geweest voor eenmalig gebruik. j.m.)


1899: Jongelingsvereniging Obadja verzoekt een orgel in de kerk te mogen plaatsen en wil daartoe geld ophalen. Dit verzoek word toegestaan.


01-01-1901: Obadja biedt de kerkenraad, met het door hen ingezamelde geld, een orgel aan. Het orgel wordt op de galerij geplaatst, omdat in de kerk eigenlijk al zitplaatsen te kort zijn. Meester Van der Kooi, tot in die tijd voorzanger, neemt plaats achter het klavier en zal tot in lengte van jaren het orgel bespelen .


1902: Voor de organist wordt een Psalmboek aangeschaft, gezet voor orgel door J. Worp.


1906: Een rekening betreffende het orgel zal niet worden betaald alvorens het orgel in orde is.


1912: Organist Kruithof uit Kampen wil in maart een uitvoering op het orgel geven. Wordt toegestaan op voorwaarde dat er niets onstichtelijks ten gehore wordt gebracht.


1915: Obadja maakt een potje van het orgeltrappen. De organist, meester Van der Kooi beklaagt zich hierover. Overwogen wordt een vaste orgeltrapper in dienst te nemen.


1916: Barteld Kuyer wordt orgeltrapper tegen fl 27,50 per jaar.


1925: Aantekeningen uit de notulenboeken 1925 (xx)


12-05-25: Tot orgeltrappers werden benoemd Albert Hoorn en Gerard Mulder, elk voor 25 gulden per jaar.

10-09-25: De organist, P. van der Kooi (ook hoofd van de school) heeft tegenover de kerkeraad de wenselijkheid uitgesproken dat het orgel in de kerk wordt verbeterd door het aanbrengen van een sprekend front en uitbreiding met een paar registers. Gevraagd is aan de orgelstemmer wat dit moet kosten. Deze noemde een prijs van ongeveer 400 gulden. De kerkenraad besluit, deze veranderingen in verband met de hoge kosten niet aan te brengen.


14-12-25: Er is een erflating ontvangen van 4000 gulden van Geerte Smit. De kerkenraad besluit die te gebruiken als volgt: ƒ 3000 wordt gebruikt om schulden en obligaties af te lossen;
ƒ 1000 wordt bestemd om te komen tot verbetering van het orgel. Gelezen wordt een advertentie voorkomende in het kerkblad waarin een orgel uit de Remonstrantse Kerk in Hoogeveen wordt aangeboden. Ouderling D. de Boer zal er een foto van maken en omdat hij met 14 dagen toch in Hoogeveen is zal hij ter plaatse een onderzoek instellen.

1926: Aantekeningen uit de notulenboeken 1926 (xx)
08-02-26: D. de Boer heeft onderzoek ingesteld naar het orgel in Hoogeveen en zegt dat het vanwege de te grote afmetingen helemaal ongeschikt is voor ons kerkgebouw. Hij heeft een andere aanbieding van de heer Kolijn (Colijn?) uit Gouda. Op een briefje zijn aangegeven de afmetingen en de registers. De kerkenraad wint het advies in van de organist P. van der Kooi. Deze vindt het orgel zeer geschikt. Het wordt aangeboden voor ƒ 750,00. Besloten wordt, de heer T. van der Molen te vragen of dit orgel goed is en hoeveel het afbreken en het vervoer naar hier en het opnieuw plaatsen moet kosten. D. de Boer wordt opgedragen, met de v.d. Molen te corresponderen en hiervan rapport uit te brengen.
01-03-26: D. de Boer deelt mee, dat hij, organist van der Kooi en de heer T. van der Molen naar Gouda zijn geweest; dat zij allen het orgel in één der kerken van Gouda zeer geschikt hebben bevonden voor onze kerk. Zij hebben, na afspraak met de kerkenraad alhier (zo. 21/2) het aanbod hebben geaccepteerd en dus het orgel voor ƒ 750 hebben gekocht. Volgens verklaring van de T. van der Molen zou het afbreken, vervoer en wederopbouw plusminus ƒ 250 moeten kosten, en in geen geval daar boven uit gaan. Het een en ander is aan de heer Van der Molen opgedragen, die dit ook heeft aanvaard, en belooft het met bekwame spoed uit te voeren. Het alhier in de kerk staande orgel zal per advertentie in het Drents-Overijsselse kerkblad te koop worden aangeboden. De kerkeraad heeft het schilderen der kerk opgedragen aan J.Loos te Meppel voor ƒ 485 en plusminus ƒ 15 voor het orgel.
11-03-26: Het oude orgel, te koop aangeboden in kerkblad Drenthe/Overijssel, is nog niet verkocht. Het andere orgel, gekocht van Gouda, kan in 't laatst van deze week of begin volgende week hier zijn. De vraag wordt overwogen: wat moet nu met het oude orgel gedaan? Er zal een schrijven gemaakt worden aan de kerkeraad van Zuidwolde of die het willen kopen, en zo die er geen gebruik van willen maken en ook geen andere koper op de advertentie komt zal het geplaatst worden op de zolder van J. Oosterhuis.
01-04-26: Het oude orgel is verkocht aan de kerkenraad van Nijensleek voor ƒ 100 en reeds weggehaald. Het zal in termijnen, zoals het de kerkenraad van Nijensleek uitkomt, betaald worden. Bij verkoop is demogelijkheid verondersteld dat de koopsom nog iets minder kon worden omdat de kerk van Nijensleek een hulpbehoevende kerk is. Het akkoord is echter gesloten door D. de Boer en de afgevaardigde van Nijensleek voor 100 gulden. Er wordt gesproken over de kleur die het nieuwe orgel zal krijgen. Op voorstel van schilder Loos wordt besloten, de kleur in overeenstemming te brengen met de preekstoel.
19-04-26: Aan de heer Van Lochum, orgelstemmer te Kampen, zal bericht worden dat hij niet meer behoeft te komen omdat het orgel is verkocht. Het schilderen van het orgel, als bijwerk uitgevoerd door schilder Loos, zou naar D. de Boer meedeelt ongeveer ƒ 60 moeten kosten, zoals Loos hem gezegd had. Hierover wil men nog contact met Loos opnemen, omdat hij eerst 15 gulden genoemd had.
28-04-26: De rekening groot ƒ 255 van T. van der Molen uit Steenwijk voor het overplaatsen van het orgel uit Gouda naar hier wordt goedgekeurd.
08-11-26: Ontvangen is de kwitantie groot ƒ 750 van de kerkenraad van Gouda voor het orgel. P. Bouwknegt zal het orgelbankje een handbreed moeten verlagen op verzoek van de organist P. van der Kooi.
06-12-26: Op verzoek van de organist P. van der Kooi zal er door Matter op het orgel een afzonderlijk knopje voor elektrisch licht worden aangebracht.


1926: Aantekeningen uit het kasboek van de penningmeester van de kerk 1926 (xx)
26-02-26: Reiskosten D. de Boer en P. van der Kooi ƒ 20,20
01-04-26: Vracht orgel ƒ 17,65
05-05-26: Orgeltrapper A. Hoorn ƒ 25,00
17-05-26: Aan D. de Boer voor orgel ƒ 750,--
25-05-26: Rekening van der Molen ƒ 255,--


1926: Er komt een legaat van Geertje Smid Kld. beschikbaar. Dit legaat is dusdanig groot dat omgezien kan worden naar een groter orgel. Via een advertentie wordt een orgel aangeboden in een kerk te Gouda. D. de Boer - scriba en P. v.d. Kooi, hoofd van de school en nog steeds organist, nemen kontakt op met een meneer Kolijn te Gouda en reizen af om het orgel te bezichtigen. Ze komen enthousiast terug en we besluiten tot koop over te gaan. Kosten fl. 750,-- plus fl. 250,-- voor afbraak, vervoer en opbouw in onze kerk.
Het orgel uit Gouda is afkomstig uit de Gereformeerde kerk en werd in 1905 gemaakt door Maarschalkerweerd (04)
Het oude orgel wordt te koop aangeboden en gaat voor fl. 100,-- naar Nijensleek. Die fl. 100,-- zal in 4 jaar worden afbetaald, maar na 3 jaar vindt de kerkenraad het welletjes en doet ze de laatste fl. 25,-- kado i.v.m. de slechte financiële situatie van de gereformeerde kerk van Vledder, waaronder Nijensleek dan nog resorteert.


1928: Meester Van der Kooi speelt te vlug op het orgel en wordt vermaand wat langzamer te spelen.


1931: Klaas Matter verzoekt wegens het ontvangen van kerkorgelles op het kerkorgel te mogen spelen. Wordt toegestaan.


1935: K. Matter wordt aangesteld als organist i.v.m. het vertrek van meester Van der Kooi naar Meppel. M. Mulder wordt benoemd als plaatsvervanger. Over Klaas Matter was de volgend anekdote bekend in het dorp: "Boven de lessenaar van het orgel had dhr. Matter een spijker met een touwtje bevestigd. Aan dat touwtje hing Matter, voordat hij begon te spelen, een sleutel. Dit was de sleutel, die toegang gaf naar het orgel. Het orgel was in 1949 geplaatst boven de preekstoel. Als er een speciale dienst was, en Matter was organist, dan ging de koster D. Karsten voordat organist Matter in de kerk was naar boven en maakte het touwtje wat korter, door er een aantal knoopjes in te leggen. Het effect was dat het tempo wat hoger werd. Na de dienst maakte Matter de aangebrachte knopen ongedaan, hiermee was het touwtje weer terug gebracht op de lengte die Matter graag zag".


1939: De windvoorziening begaf het en wordt er voor fl. 270,-- door Reil een elektromotor (30-10-39) geplaatst. Hierdoor wordt de orgeltrapper overbodig gemaakt. Wegens mobilisatie wordt de reparatie eerst even uitgesteld. Ook de organist is opgeroepen.


1947: Blaasbalg van het orgel gaat stuk. Enkele weken een huisorgel in de kerk. Kerkrestauratie: orgel zal boven de preekstoel worden geplaatst.


1949: Na de kerkverbouwing in 1949 wordt het orgel door Mense Ruiter niet alleen verplaatst naar een positie boven de preekstoel, maar ook uitgebreid. Houten pijpen worden door metalen vervangen, waardoor meer volume ontstaat: kosten fl. 4100,-- Toevoeging van een sesquialter op het manuaal en en Bourdon 16' op het pedaal. Op 09-11-1949 wordt de verbouwde kerk weer in gebruik genomen. Adviseur was dhr. Vetter namens de GOV (Gereformeerde organisten vereniging). (deels 03)


1951: De werkzaamheden aan het orgel zijn nog steeds niet voltooid. Er zal naar een andere orgelbouwer worden omgezien.


Dispositie van het orgel na bovenstaande werkzaamheden:


Manuaal Pedaal
Prestant 8 Bourdon 16
Holpijp 8
Gamba 8
Oktaaf 4
Oktaaf 2
Sesquialter II-III
Lege balustrade na verplaatsing van het orgel


1953: Overwogen wordt ritmisch te gaan zingen (alleen voor de dienst)


1956: De bezwaren tegen ritmisch zingen worden besproken en geconstateerd wordt dat er onderscheiden gezinnen zijn waar zich weinig geloofsblijheid openbaart.


1958: Frits Mulder (Zoon van M. Mulder) wordt op 17 jarige leeftijd als organist benoemd naast Klaas Matter. Hij bleef organist tot 1965. Vooraf was Janany Hoornstra enkele jaren organiste. (01)


1971/1972: Het kerkgebouw wordt afgebroken en op die plaats wordt de huidige kerk gebouwd. Op 26 januari 1972 wordt de nieuwe kerk in gebruik genomen. Bij de bouw van de nieuwe kerk had het weinig gescheeld of het orgel was voor een appel en een ei verkocht, om plaats te maken voor een electronisch orgel. Het is vooral aan de man die a.h.w. met dit orgel was opgegroeid - K. Matter - te danken dat deze ramp zich niet heeft voltrokken. Het oude orgel kon verkocht worden voor fl. 600,-- aan iemand in Meppel. Orgelbouwer Koch in Apeldoorn biedt fl. 7000,-- . Besloten wordt het orgel te verkopen aan Koch. De verkoop ging echter niet door en besloten werd het orgel terug te halen en te herplaatsen na een grondige restauratie door Koch. Er ontstond een nieuwe kas, waarin pijpwerk en de windlade van het orgel uit de oude kerk werden verwerkt. De orgelbouwer verzekerde dat er de eerste 40 jaar niets meer aan hoefde te gebeuren en verleende dan ook op verzoek van de kerkenraad 40 jaar garantie. Op 19 mei 1972 word het met een orgelconcert door o.a. Jaap Zwart in gebruik genomen.


Dispositie van het orgel na de werkzaamheden van B. Koch:
Manuaal I Manuaal II Pedaal
Prestant 8' Viola 8' vanaf c' Subbas 16'
Holpijp 8' Celeste 8'
Bourdon 8' vanaf c' Fluit 4'
Octaaf 4' Sesquialter II disc.
Octaaf 2' Tremulant

1974: Hidde Visser wordt naast K. Matter tot organist benoemd.


1976: Ineke Veldman wordt naast K. Matter en Hidde Visser benoemd tot organist na bedanken van Wim Hoeve uit Wanneperveen.


1979: De houten pijpen (zeer eng van mensuur) C - E van de prestant 8' worden vervangen door 5 metalen pijpen, afkomstig van het oude orgel van de Koepelkerk te Leeuwarden.


1980: Onder verantwoordelijkheid van de commissie van beheer, en op verzoek van de kerkeraad, wordt uit leden van de Gereformeerde Kerk een orgelcommisie in het leven geroepen, om te onderzoeken wat de mogelijkheden van ons kerkorgel zijn.


1983: In 1983 wordt K. Matter koninklijk onderscheiden omdat hij op dat moment op eigen verzoek een punt zet achter zijn organistenperiode van bijna 50 jaar! Anderen assisteerden hem daarbij, laatstelijk Ineke Veldman en H.A.Visser, de laatste sinds 1974 en de eerste sinds 1976. Na het bedanken van Matter maakte G.J. Pottjewijd het huidige trio compleet.


1987: Organist G.J. Pottjewijd legt zijn funktie neer. Hij wordt opgevolgd door J. Lopers.


1989: Op 24-02-1989 overlijdt weduwe G. Kuijers - Dekker. Geboren op 13-12-1910. Haar man was A. Kuijers geboren op 19-07-1904 en overleden op 12-02-1982. Zij hebben in hun testament bepaald dat hun gelden zouden worden toegekend aan de Gereformeerde Kerk van Nijeveen - Havelte - Wanneperveen. De kerkenraad bepaalt dat dit legaat bestemd wordt voor de bouw van een nieuwe orgel. (In het testament stond dat de kerkenraad moest beslissen over de bestemming van het legaat)


1991/1992: Het oude orgel wordt in een advertentie, in de "Orgelvriend" te koop aangeboden. Het orgel wordt verkocht aan de Protestants Christelijke Gemeente te Prinsenbeek (bij Breda). In het voorjaar van 1992 wordt het orgel door Orgelbouwer Louis J. Kramer uit Boskoop afgebroken. Op 13 oktober 1992 werd het daar in gebruik genomen met een concert door de organist Gerard Scherff m.m.v. het Kwintkwartet.


Dispositie na plaatsing te Prinsenbeek:
Manuaal I Manuaal II Pedaal
Prestant 8' Viola 8' Subbas 16'
Holpijp 8' Gedekt 8' Gedekt 8'
Bourdon 8' Fluit 4'
Octaaf 4' Sesquialter II disc.
Octaaf 2' Fluit 2'

In het nieuwe instrument van Hendriksen & Reitsma is om kostenbesparende redenen gedeeltelijk gebruikt pijpwerk opgenomen, onder andere afkomstig uit het voormalig Flentrop-orgel in de Gereformeerde Zuid-Oosterkerk uit 1937 te Haarlem. Het aantal pijpen in het orgel bedraagt 783. De registratuur en toetstractuur zijn mechanisch. De orgelkas is geheel van massief eiken. De ornamentiek is ontworpen en vervaardigd door Henk van der Luyt te Aalten. De klavieren zijn belegd met been; de boventoetsen zijn van ebbenhout. Op de registerknoppen bevinden zich porseleinen plaatjes met handbeschilderde registernamen. Het orgel werd op 13 mei 1992 in gebruik genomen met een concert door Fedde Tuinstra uit Heerenveen. Adviseur bij de bouw was Hans Kriek. Het nieuwe orgel heeft fl. 180.000,-- gekost.


Dispositie:


Hoofdwerk Bovenwerk Pedaal
Prestant 8' Holpijp 8' Subbas 16'
Roerfluit 8' Roerfluit 4' Gedekt 8'
Octaaf 4' Quintfluit 2 2/3' Fagot 16'
Octaaf 2' Woudfluit 2'
Mixtuur IV Terts 1 3/5'
Trompet 8' Tremulant
Octaaf 2' uit Mixtuur
Hoofdwerk + Bovenwerk
Pedaal + Hoofdwerk
Pedaal + Bovenwerk
Literatuur:
Schrijver Boek of tijdschrift Omschrijving
Bert Wisgerhof Organist en eredienst 1992/12 Nieuwe orgels
Hans Kriek Brochure bij de ingebruikname van het orgel


Dank is verschuldigd aan Jan Meer en Roelof Kooiker voor het leveren van bovenstaande gegevens.


Bron: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/nijeveengk.html